Operasie Krokodil – September 1970

PAUL KRUGER (destyds by Die Vaderland) skryf: Hierdie is die storie van die dag toe ek en fotograaf Gerrie Fourie oornag veldwagters van die destydse Natalse Parkeraad geword het.

Dit het alles begin met ‘n kort beriggie oor die teisterende droogte in die noorde van Zoeloeland. Verskeie riviere wat in die St Luciameer uitmond, het heeltemal opgedroog met net hier en daar ‘n seekoeigat en ‘n verdwaalde kuil wat nog ‘n bietjie water gehou het.

Die Vaderland word mondig

GUSTAF PIENAAR van Vleesbaai naby Mosselbaai het hierdie juweel van ´n stukkie Perskor-geskiedenis met 'n vraag of drie aangestuur. Hy skryf: Ek versamel op ‘n beskeie skaal Africana en spits my veral toe op getekende boeke en die handtekeninge van mense wat veral in die Afrikaanse leefwêreld uitgeblink het.

Onlangs het ek ‘n eksemplaar bekom van “Die Vaderland Gedenkalbum”, saamgestel deur ene Rud P Visser, wat in 1957 die “mondigwording” van dié koerant as ‘n dagblad asook die totstandkoming van die Afrikaanse Pers in 1936 herdenk het. Die betrokke eksemplaar het volgens die verkoper behoort aan Theo Greyling wat straks gedurende die laat 1970’s en vroeg 1980’s hoof van radionuus by die SAUK was. Ek het so skramsweg met hom te make gehad tydens my jare by die Afrikaanse Radiodiens (1972 -1983).

Jac herrys uit die dode

Weens ‘n misverstand het Jac de Vries se naam op die lys van afgestorwe kollegas beland en die redaksie vra groot om verskoning vir die ongerief wat dit moes veroorsaak het aan Jac en almal wat hom geken het. --  Red)

JAC DE VRIES, voormalige politieke korrespondent van Die Vaderland en adjunk-redakteur van Oggendblad, skryf: Wat doen `n mens as jy in `n betroubare publikasie soos K`RANT lees jy is oorlede? Glo jy dit? Gelukkig was ek lank genoeg 'n joernalis om ook hierdie stelling met `n gesonde maat skeptisisme te benader.

Ek dink die oorsaak daarvan was dat ek kontak verloor het met al my ou Perskor-kollegas ná die sluiting van die koerante in 1983. En as jy spoorloos raak, moet jy mos dood wees ...

Ou Dinges se rooi verklap sy kamerverlaat

JASPER SCHELLINGERHOUT skryf: Ek sal hom op hierdie openbare leesskerm maar liefs ‘Ou Dinges’ noem. Dis veiliger en só bou ek terselfdertyd ‘n stukkie misterie in hierdie ware storie in.

Ou Dinges was ‘n Vaderland-man voor Doornfontein se dae. ‘n Kollega. Hy’t in die omte van Brixton gewoon en dus nie ver van Aucklandpark af nie. Hy kon etenstyd, as die inklinasie daar was vir ‘n brekie weg uit die kantoor, gou huis toe wikkel en dan weer betyds terug wees. Dinges se dinge het met reëlmaat só verloop: “Net gou huis toe skiet. Netnou trug.” En dan was hy afwesig.

Johann tel ou drade met vreugde op

JOHANN BRITZ skryf: Ek kan dit byna nie glo nie. Nou kan my naam ook seker by die lys van 'oudgediendes' gevoeg word, met groete aan al die ou bekendes.

Ek sluit 'n kopie in van 'n knipsel uit Die Vaderland van 2 Junie 1970. Dis ons klompie van wie Maureen geskryf het in die nuutste (en my eerste!) uitgawe van K'rant wat ek danksy Anina Roux ontvang het. Wonder dikwels wat van almal geword het.

Die diep onthou

PIET ROOS skryf: Ek sien Anina Roux se foto hieronder en ek onthou in 1974 het sy in die woonstelblok neffens ons in Linden gebly. Ek en Marieta was pas getroud en het in Linden ingetrek.

Ons wortels lê baie dieper. My skoonfamilie het op Vrede in die Vrystaat gewoon so 'n blok van die huis waar Anina en haar eks, Dick, gewoon het. Dick is later in die huis aangeval en vermoor.

Komkommers moet geskil word

K´rant se redaksie gaan van more af hard aan die werk spring om komkommers te skil en sal ongelukkig nie vir die versorging van enige nuwe bydraes beskikbaar wees tot in die nuwe jaar nie.

Dit gee al die oudwerknemers van Perskor oorgenoeg geleentheid om oor die vakansiedae rustig te besin oor stories wat hulle vir K´rant wil skryf. Skryf dit asseblief, maar hou dit op die ys tot so rondom 12 Januarie 2015 wanneer die komkommerseisoen op sy einde kom.

Lekker ontspan, prop die batterye vol energie vir die jaar wat voorlê en kom veilig tuis!

Lekker om K´rant te ontdek

ANINA ROUX skryf: Lekker om K'RANT te ontdek en stories te lees van mense saam met wie ek eers by Hoofstad en later by Rooi Rose gewerk het.

Groete en beste wense vir die Feestyd

(Foto van Anina uit Perskorhaan, Mei 1972.)

Fanie Hattingh is oorlede

FANIE HATTINGH, gerekende sub by Die Transvaler in die jare sewentig en later, is sowat vier maande gelede onder moeilike omstandighede oorlede.

DU PREEZ MARTINS het laat weet dat Fanie na 'n kort siekbed in die Baragwanath Hospitaal oorlede is. Hy het ten tye van sy dood sonder vriende of familie in 'n tehuis vir armlastiges gewoon.

Fanie was geskei en het tweeling dogters gehad. Niemand weet of hulle kontak met hulle pa gehad het of eens weet dat hy oorlede is nie.

Fanie het ook boeke geskryf. Die slegte tyding oor Fanie en sy dood het juis na vore gekom toe Gert Basson, wat aan 'n uitgewery in Swellendam verbonde is, na Fanie begin navraag doen het omdat hulle een van Fanie se speurvehale wou heruitgee.

(Indien enigiemand weet waar Fanie se dogters hulle bevind, laat weet asb. - Red.)

Karin onthou vir Koos Doep

KARIN PRETORIUS skryf: Ek kuier onlangs by ‘n oud-Tukkievriend, Douglas Davis en sy vrou Heloise op Stellenbosch en ons blaai deur sy fotoalbum. Ons staan vir ‘n oomblik stil by sy Koos Doep-foto’s.

Douglas was ‘n groot deel van sy loopbaan in Maties se skakel- en publisiteitsafdeling werksaam. Hy het ook later jare as Universiteit Stellenbosch se woordvoerder opgetree en sal onthou word vir sy TV-onderhoude waartydens hy met gesag oor Perskor se eie joernalis en liedjieskrywer, Koos du Plessis, gesels het.

Die Hollander met die hoekige van

HANLIE-SWANEPOEL VORNBERG skryf: Omdat ek Jasper Schellingerhout se stories so geniet, het ek in sy "verlede" gaan delf, na ou foto's gekyk en toe besef ons was wraggies ´n paar maande lank bure in Linden.

Ek en Richard, my man, het pas voor die geboorte van ons eerste kind by die Katberg-woonstelle ingetrek en die Schellingerhouts het ´n kort rukkie reg langs ons gewoon.

Daarna is hulle weg en het Pierre Oosthuizen, fotograaf by Die Vaderland, hulle woonstel oorgeneem.

Wie onthou vir Lucas Maree uit sy Oggendblad-dae?

Lucas Maree

CARLA VAN DER SPUY skryf: Ek wonder of een van K´rant se lesers my dalk kan help?

Lucas Maree het ‘n rukkie vir Oggendblad as 'n fotograaf gewerk. Ek lewer bydraes vir die Liedjieboek (die 50 gewildste liedjies in Afrikaans). Lucas se “Miljoen” is natuurlik een van die groot gunstelinge.

Het enigiemand dalk ‘n storie oor hom en sy koerantdae? Iemand wat hom as kollega geken het?

Laat weet asseblief gerus by 082/895-3200 of carlavanderspuy@gmail.com of inbox my asb op Facebook. Ek sal enige storie baie waardeer.

Tokkelossie maak vir Roger bang

HANLIE SWANEPOEL-VORNBERG skryf: Martie Snyman, in die jare sewentig, redaktrise van Rooi Rose, het in die Vrystaat grootgeword en kon Sotho vlot praat.

Sy kon iemand in dié taal vlei, vloek en behoorlik die Leviete voorlees.

Ons het almal groot respek gehad vir Martie. Sy kon jou meesleur met haar bruisende geesdrif, maar ook summier op jou plek sit wanneer iets haar nie gepas het nie.

Buks se spook loop steeds

MAUREEN (HEYL) SWART skryf: Allerheerlikste verrassing toe Hanlie (Swanepoel) Vornberg my van K'rant vertel! Ek was ook een van die agt wat destyds die joernalisteskool bygewoon het. Toendertyd was ek Maureen Heyl, maar nou is my van Swart.

Dit was een van die gelukkigste tye van my lewe en hoe ouer ek word, hoe meer dink ek aan daardie tyd terug. Ons was toe nog sterk en gesond, sonder plooie en met die vooruitsig van en 'n naïewe vertroue in 'n lang, gelukkige toekoms.

Ai!

Stukkies en brokkies uit Hanlie se onderlaai

HANLIE SWANEPOEL-VORNBERG skryf: Sedert ek meer gereeld in my pers-verlede rondsnuffel, glip daar weer laaitjies in my geheue oop.

Soos die dag toe die hooffotograaf van die Vaderland, Wessel Oosthuizen, ons vertel hy het vakansie geneem om Viëtnam toe te vlieg om oor die oorlog te gaan berig.

"Hete my kind," het sy geskokte ma oor sy planne kommentaar gelewer, "kan jy nie soos ander mense se kinders in Durban gaan vakansie hou nie!"

Só is Terrie, die terroris, gebore

 JAPIE BOSCH skryf: In 1956 was ek in die koerant. In Die Vaderland. Dit was ‘n groot ding as jy in die koerant was. Jou ma koop 'n klomp koerante en maak knipsels en die kinders by die skool vertel jou hulle het dit gesien. Jy kry status. Twintig jaar later het dié einste foto ‘n onverwagse nadraai gehad toe ‘n terroris gebore is.

By ons laerskool in Johannesburg was daar ‘n “kunsuitstalling” van die kinders se handewerk deur die jaar. Die klok het pas vir kleinpouse gelui toe ek en vriend Abel Coetzee (albei in st 3 en 10 jaar oud) op pad speelgrond toe is. ‘n Hand het my aan skouer gevat en ‘n stem het gevra: “Waar is jou “kunswerk? ’” Dit was Charles Pienaar, ‘n vriend van my ouers en ‘n fotograaf by Die Vaderland. Dit was bloot toeval dat hy my raakgeloop het.

Die swerfjare van Charl Thom

CHARL THOM skryf: Jasper se storie oor sy gesprek met Marius Jooste oor eersgenoemde se planne om by Rooi Rose te gaan werk, het my lang stilte wat K'rant betref so effens verbreek.

Toe ek destyds uit Die Vaderland se hoofredaksie bedank het om redakteur te word van Die Kamer van Mynwese se koerante, Mining News en Die Mynblad, het die grootbaas my ook laat roep. Dit was redelik kort nadat Harald Pakendorf ingebring is as mederedakteur saam met Dirk Richard. Ons het wel deeglik besef dat die reëling tydelik is en dat Oom Dirk se dae getel was.

Die groot oom sink my Rose-droom

JASPER SCHELLINGERHOUT skryf: Na aanleiding van Hanlie Swanepoel-Vornberg se skrywe oor die oumaskap wat Rooi Rose by ‘n nuwer aanskyn uitgebring het, het ek gedink aan ‘n trippie in die middel-70’s uit die Oos-Kaap, waar ek vakansie gehou het, na Durban vir ‘n onderhoud by die einste Rooi Rose:

Jare gelede vat my waagmoed om my joernalistieke loopbaan ‘n nuwe dimensie te gee, my deur die gevaarlike paaie van die ou Ciskei en Transkei na Durban. Dit was waag-ry. Almal het grootoog gewaarsku teen ry in daardie jare deur die Transkei. Vrystaat om en oor Lesotho was die meeste se keuse as jy in Durban wou uitkom van hier uit die suide.

Metamorfose tref Rooi Rose

 HANLIE SWANEPOEL-VORNBERG skryf: Ná aanleiding van Jasper Schellingerhout se uitmuntende berig oor die "Sewentigs en hul nuwe koerant" wil ek graag ´n stuiwer in die armbeurs gooi oor die metamorfose wat die vrouetydskrif Rooi Rose op 10 Maart 1971 ondergaan het.

Soos Jasper skryf van die oorstoot van die sestigs na die sewentiger jare, was hierdie "oorstoot" by Rooi Rose nie so maklik met Martie Snyman aan die stuur nie.

Martie se Rooi Rose

GERHARD BURGER skryf: Op ʼn goor dag kan jy een van twee dinge doen: gaan busry of in ʼn winkel vol tweedehandse boeke gaan speel.

Port Elizabeth se busdiens is nie aan te beveel nie. Maar hier is darem twee boekwinkels waar ʼn mens maklik ʼn hele dag kan deurbring as die dors jou nie oorval nie.

Dit is hoe dit gebeur het dat daar nou tussen al die goeters in hierdie klein kraamsaal (ander mense het studeerkamers) ʼn uitgawe van Rooi Rose lê: Woensdag 19 Mei 1971. Die redaktrise was Martie Snyman, wat ʼn nogal lywige stuk oor haar dogter se kleresmaak geskryf het.